Ayrık Diş Tedavisi

• Diş ve çene boyutu uyumsuzluğu. Dişler çeneye göre küçükse aralarında boşluk kalır.
• Eksik ya da küçük dişler. Özellikle üst yan kesici dişlerin eksikliği ya da küçüklüğü ön bölgede boşluk bırakır.
• Kalın ya da aşağıda tutunan dudak bağı. Üst dudağı diş etine bağlayan doku iki ön dişin arasına uzanıyorsa dişlerin yaklaşmasını engelleyebilir.
• Alışkanlıklar. Dil itme ve uzun süren parmak emme dişleri öne iter.
• Diş eti hastalığı. Yetişkinlikte sonradan ortaya çıkan ya da giderek genişleyen boşluk, dişleri tutan kemiğin kaybına işaret edebilir. Bu durumda öncelik boşluğu kapatmak değil, diş eti tedavisidir.
• Çocuklukta geçici boşluk. Süt dişlerinden kalıcı dişlere geçiş döneminde ön dişler arasındaki boşluk çoğu zaman kendiliğinden kapanır.

Kompozitle şekillendirme (bonding)

Küçük ve orta genişlikteki boşluklarda, dişleri sağlıklı ve dizilimi düzgün olanlarda uygundur. Çoğu zaman dişten kesim yapmadan kompozit eklenmesine olanak verir.

Lamina kaplama

Boşlukla birlikte renk ya da biçim şikâyeti de varsa ve mine yeterliyse düşünülebilir. Çoğu zaman dişten ince bir tabaka kaldırılır ve bu geri alınamaz; aralık kapatmada seçilmiş olgularda dişe dokunmadan da uygulanabilir. Aktif çürük önce tedavi edilir. Diş sıkma ya da gıcırdatma ve derin kapanış kırılma riskini artırır; bunlar yöntem seçimini ve koruyucu önlemleri etkiler.

Ortodonti

Geniş boşluklarda, birden çok boşlukta ya da boşluğa eşlik eden dizilim ve kapanış bozukluğunda uygundur. Dişin biçimini değiştirmez. Uygunluk boşluğun nedenine, kapanışa ve dişleri tutan dokuların durumuna bağlıdır.

Önce başka bir tedavinin gerektiği durumlar

• Diş eti hastalığı. Önce tedavi edilir; hastalık sürerken boşluk kapatılmaz.
• Eksik diş. Boşluk bir dişin yokluğundan kaynaklanıyorsa seçenekler farklıdır: yerin ortodontiyle kapatılması, implant ya da köprü.
• Geniş boşluğu yalnız kaplamayla kapatmak. Dişler orantısız biçimde genişler; önce ortodonti ya da birleşik bir plan değerlendirilir.

Dudak bağı

Boşluğu açık tutan bir dudak bağı varsa küçük bir cerrahi işlem (frenektomi) gerekebilir. Bu işlem çoğunlukla ortodontik kapatmayla birlikte ya da sonrasında planlanır. Çocuklarda yalnız boşluğu kapatmak amacıyla, kalıcı köpek dişleri çıkmadan genellikle yapılmaz.

Uygun seçenek, muayeneyle ve gerektiğinde röntgenlerin değerlendirilmesiyle belirlenir.

• Hiçbir şey yapmamak. Boşluk sizi rahatsız etmiyorsa ve altta bir hastalık yoksa, dokunmamak geçerli bir seçenektir.
• Bonding. Çoğu zaman tek randevuda ve dişten kesim yapmadan uygulanır.
• Lamina kaplama. Seramik laboratuvarda üretilir; renk ve biçimi de değiştirir.
• Ortodonti. Tel ya da şeffaf plaklarla dişler yaklaştırılır; sonrasında uzun süreli pekiştirme gerekir.
• Birleşik plan. Önce ortodontiyle boşluklar dişler arasında paylaştırılır, sonra gerekirse dişlerin biçimi bonding ya da laminayla tamamlanır.

Adımlar seçilen yönteme göre değişir. Aşağıdaki adımlar bonding içindir. Lamina kaplamada diş hazırlanır, seramik laboratuvarda üretilir ve ikinci bir randevuda yapıştırılır; ayrıntısı lamina sayfasındadır. Ortodontide dişler tel ya da şeffaf plaklarla aylar içinde yaklaştırılır, ardından pekiştirme dönemi başlar; ayrıntısı ortodonti sayfasındadır.

Riskler ve dezavantajlar

• Bonding. Kompozit zamanla renk alabilir, pürüzlenebilir ve kenarından kırılabilir; belirli aralıklarla cilalanması, onarılması ya da yenilenmesi gerekir. Sökülürken mine etkilenebilir.
• Lamina kaplama. Dişten doku kaldırılır ve bu geri alınamaz. Kırılma, yerinden çıkma, hassasiyet ve yeni çürük riskleri lamina sayfasında anlatılmıştır.
• Ortodonti. Tedavi aylar sürer; geçici ağrı ve ağız içi yaralar görülebilir. Çürük, kalıcı beyaz lekeler, diş eti çekilmesi ve köklerde kısalma riski vardır; ciddi kök kısalması seyrektir. Pekiştirme bırakıldığında boşluk yeniden açılabilir. Bu yüzden uzun süreli, çoğu zaman ömür boyu pekiştirme önerilir: sabit tel, çıkarılabilir plak ya da ikisi birlikte; kontroller ve gerektiğinde yenileme gerekir.
• Diş sıkma ve gıcırdatma. Bonding ve laminada kırılma riskini artırır; hekiminiz gece plağı önerebilir.
• Diş eti sorunları. Genişletilen dişlerin arasında temizlenmesi zor bir bölge kalırsa diş eti iltihabı gelişebilir.
• Orantı. Geniş bir boşluğu yalnız dişleri genişleterek kapatmak, dişlerin olduğundan büyük görünmesine yol açar.

Yararlar

• Bonding ve ortodonti dişten doku kaldırmadan ya da çok az kaldırarak sonuç verir.
• Bonding tek randevuda tamamlanabilir ve sonradan değiştirilebilir.
• Ortodonti dişin kendi biçimini korur.

Bonding'den sonra iyileşme süresi gerekmez. Çay, kahve ve tütün gibi etkenler kompozitte zamanla renklenmeye yol açabilir.

Günlük bakım

• Dişlerinizi günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalayın; kapatılan aralığı her gün diş ipiyle temizleyin. Arayüz fırçasını yalnız pekiştirme telinin çevresinde ya da hekiminizin gösterdiği açık aralıklarda kullanın.
• Ön dişlerinizle sert cisimleri, tırnak ya da kalem gibi şeyleri ısırmayın.
• Pekiştirme teliniz varsa çevresini özenle temizleyin; koptuğunu ya da oynadığını fark ederseniz beklemeden başvurun.
• Düzenli kontrole gelin; kompozit gerektiğinde cilalanır.

Bonding ve lamina. İki yıllık bir klinik çalışma, birden çok diş aralığı bulunan seçilmiş hastalarda 120 kompozit ve seramik laminayı karşılaştırmıştır. Sağkalım kompozitte yaklaşık yüzde 93, seramikte yüzde 95¹ bildirilmiştir; fark anlamlı değildir. Değerlendirmeye kırıklar da dahildir: kompozit grubunda dört restorasyon onarım gerektirmiştir. Kompozitte kenar renklenmesi daha sık görülmüştür. Bu oranlar seçilmiş bir gruba ve iki yıla aittir; kişisel bir ömür tahmini değildir. Kaynaklarımızda bonding için daha uzun dönemli güvenilir bir oran bulunmadığından burada sayı vermiyoruz.

Ortodonti. Küçük bir geriye dönük çalışma, üst orta iki kesici dişi arasındaki boşluk ortodontiyle kapatılan 30 hastayı pekiştirme bırakıldıktan sonra ortalama 5 ila 6 yıl izlemiştir. Boşluk hastaların yüzde 60'ında yeniden açılmıştır²; bu oran her diş aralığı için geçerli değildir. Yeniden açılma tüm grupta ortalama 0,49 mm, boşluğu açılan hastalarda 0,78 mm bulunmuştur. Başlangıçtaki boşluk ne kadar genişse yeniden açılma olasılığı o kadar yüksektir. Bu yüzden uzun süreli pekiştirme önerilir.

Aşağıdakilerden biri olursa hekiminize ulaşın:

• Yetişkinlikte yeni ortaya çıkan ya da giderek genişleyen boşluk
• Dişlerde sallanma, diş etinde kanama ya da çekilme
• Kompozitte ya da kaplamada kırık, pürüz ya da renk değişimi
• Pekiştirme telinin kopması ya da dişten ayrılması
• Kapatılan aralıkta diş etinde şişlik, kanama ya da kötü koku

Acil durumlar. Artan ağrı, yüzde şişlik ya da ateş bu tedavilerin beklenen bir sonucu değildir; beklemeden bir diş hekimine başvurun.

Bu sayfada fiyat yer almaz. Planı etkileyen başlıca etkenler şunlardır:

• Seçilen yöntem: bonding, lamina, ortodonti ya da birleşik plan
• Kaç dişin işleme girdiği
• Önce yapılması gereken tedaviler: diş eti tedavisi, dudak bağı düzeltmesi
• Ortodontide tedavi süresi ve pekiştirme

Size verilen planda nelerin dahil olduğunu ve hangi işlemlerin ayrıca değerlendirileceğini yazılı olarak isteyin.